WITAM NA STRONIE
ZABYTKI OKIEM IRKA

ZABYTKI W POLSCE – CAŁA LISTA UŁOŻONA ALFABETYCZNIE
ZABYTKI W POLSCE UŁOŻONE WG ALFABETU
ZABYTKI W POLSCE UŁOŻONE WOJEWÓDZTWAMI
KATEGORIE ZABYTKÓW (PODZIAŁ AUTORSKI)
- BANKI – BUDYNKI ZWIĄZANE INSTYTUCJAMI FINANSOWYMI.
- DWORY – PRZEWAŻNIE PARTEROWE SIEDZIBY SZLACHECKIE W OTOCZENIU ZABUDOWAŃ FOLWARCZNYCH.
- KAMIENICE – MIEJSKIE DOMY MIESZKALNE, NAJCZĘŚCIEJ USTAWIONE SZEREGOWO WOKÓŁ RYNKU LUB WZDŁUŻ GŁÓWNYCH ULIC.
- KOŚCIOŁY – BUDYNKI KULTÓW RELIGIJNYCH OBEJMUJĄCE KOŚCIOŁY, CERKWIE I SYNAGOGI.
- LATARNIE MORSKIE – WIEŻE WSKAZUJĄCE DROGĘ STATKOM ZA POMOCĄ ŚWIATŁA.
- MŁYNY – ZAKŁADY ZAJMUJĄCE SIĘ MIELENIEM (ROZDRABNIANIEM) PRODUKTÓW, NAPĘDZANE ZA POMOCĄ SIŁY WODY, PARY WODNEJ, ENERGII ELEKTRYCZNEJ.
- OBWAROWANIA MIEJSKIE – SYSTEMY OBRONNE MIAST OBEJMUJĄCE MURY MIEJSKIE, BASZTY, BASTEJE I BRAMY.
- PAŁACE – REPREZENTACYJNE SIEDZIBY SZLACHECKIE, MAGNACKIE I MIEJSKIE PRZEWAŻNIE O DWU LUB WIĘCEJ KONDYGNACJACH, OTOCZONE PARKAMI I OGRODAMI.
- POCZTY – URZĘDY DO OBSŁUGI PRZESYŁEK.
- RATUSZE – SIEDZIBY WŁADZ MIEJSKICH, OBEJMUJĄCE RATUSZE, STAROSTWA I MAGISTRATY.
- SĄDY – SIEDZIBY WYMIARU SPRAWIEDLIWOŚCI WRAZ PROKURATORAMI I PREZYDIAMI POLICJI.
- SPICHLERZE – SZEROKO POJMOWANE MAGAZYNY, PRZEWAŻNIE ZBOŻA.
- SZKOŁY – MIEJSCA ZWIĄZANE Z SZEROKO POJĘTĄ NAUKĄ OBEJMUJĄCE, OBEJMUJĄCE UCZELNIE, SEMINARIA, KOLEGIATY I SZKOŁY.
- TEATRY – BUDYNKI DO PRZEDSTAWIEŃ SCENICZNYCH, OBEJMUJĄCE M. IN. TEATRY, FILHARMONIE.
- WIATRAKI – BUDOWLE ZAJMUJĄCE SIĘ PRZEWAŻNIE ROZDRABNIANIEM ZBÓŻ, NAPĘDZANE WIATREM.
- WIEŻE CIŚNIEŃ – BUDOWLE Z UMIESZCZONYMI WYSOKO ZBIORNIKAMI WODY, SŁUŻĄCE DO UTRZYMYWANIA STAŁEGO CIŚNIENIA W SIECIACH WODOCIĄGOWYCH.
- WIEŻE MIESZKALNE – OBRONNE DOMY W FORMIE WIEŻY, BUDOWANE NAJCZĘŚCIEJ W ŚREDNIOWIECZU.
- WILLE – LUKSUSOWE DOMY MIESZKALNE NAJCZĘŚCIEJ Z OGRODEM.
- ZAMKI – WAROWNE SIEDZIBY OBRONNE, BUDOWANE ZAZWYCZAJ W OKRESIE ŚREDNIOWIECZA.
- INNE – POZOSTAŁE CIEKAWE BUDOWLE NIE ZAWARTE W POWYŻSZYCH KATEGORIACH.

ZABYTKI – CO TO TAKIEGO?
- ZABYTEK – W PRAKTYCE KAŻDY OBIEKT DZIEDZICTWA KULTUROWEGO (WIKI – DEF. UPROSZCZONA).
- ZABYTEK – RZECZY ZWIĄZANE Z PRZESZŁOŚCIĄ CZŁOWIEKA O RÓŻNEJ WARTOŚCI HISTORYCZNEJ, ESTETYCZNEJ I MATERIALNEJ (DEF. WŁASNA).
- ZABYTKI MOŻEMY PODZIELIĆ NA: NIERUCHOME I RUCHOME.
- DO ZABYTKÓW NIERUCHOMYCH ZALICZYMY BUDOWLE I ICH ZESPOŁY (Z ICH FOTOGRAFOWANIEM ZWIĄZANA JEST MOJA PASJA).
- ZABYTKI RUCHOME OBEJMUJĄ: OBRAZY, RZEŹBY, MANUSKRYPTY, KSIĄŻKI, BROŃ, MONETY, SAMOCHODY I WIELE INNYCH PRZEDMIOTÓW CODZIENNEGO UŻYTKU.
- NAD ZABYTKAMI TRZYMA PIECZE NID (NARODOWY INSTYTUT DZIEDZICTWA). NID REPREZENTOWANY JEST PRZEZ KONSERWATORÓW ZABYTKÓW.
- ZABYTKI WPISANE SĄ DO REJESTRU ZABYTKÓW: NIERUCHOMYCH I RUCHOMYCH . W POLSCE DO REJESTRU ZABYTKÓW WPISANO PONAD 65000 OBIEKTÓW NIERUCHOMYCH. OBIEKTY ZABYTKOWE SĄ CHRONIONE PRAWEM. WSZELKIE DZIAŁANIA SZKODLIWE DLA ZABYTKU OBŁOŻONE SĄ SANKCJAMI KARNYMI. O WPISANIU LUB WYKREŚLENIU OBIEKTU Z REJESTRU DECYDUJĄ KONSERWATORZY.
- OPRÓCZ REJESTRU ZABYTKÓW NIERUCHOMYCH, KAŻDA GMINA W POLSCE PROWADZI GEZ (GMINNA EWIDENCJA ZABYTKÓW). W NIEJ ZNAJDUJE SIĘ WIĘKSZOŚĆ HISTORYCZNYCH BUDOWLI. CZĘSTO WIELE Z NICH POPRZEZ DZIAŁANIA CZŁOWIEKA POZBAWIONYCH JEST CECH STYLOWYCH I WALORÓW ESTETYCZNYCH. DLATEGO TRUDNO ICH SZUKAĆ W REJESTRZE ZABYTKÓW.
- WROGIEM I JEDNOCZEŚNIE PRZYJACIELEM ZABYTKÓW NIERUCHOMYCH JEST CZAS. NIESTETY ZABYTKOM NIE SPRZYJAJĄ RÓWNIEŻ ICH TWÓRCY – LUDZIE. WIEDZENI GŁUPOTĄ, IGNORANCJĄ I CHCIWOŚCIĄ PRZYCZYNIAJĄ SIĘ DO ICH ZGUBY. BRAK PIENIĘDZY I NALEŻYTEJ OPIEKI SPRAWIA, ŻE KOLEJNE BUDOWLE ZNIKAJĄ NIE TYLKO Z NASZEJ PAMIĘCI.
- WIELE ZABYTKÓW OD CZASU SWEGO POWSTANIA EWOLUOWAŁO NIE TYLKO POPRZEZ PRZERÓŻNE PRZEBUDOWY ALE RÓWNIEŻ ZMIENIŁO SWOJE FUNKCJE I PRZEZNACZENIE. ZAMKI STAŁY SIĘ HOTELAMI, PAŁACE SZKOŁAMI ITP.

PONIŻEJ PRZEDSTAWIONA JEST TABELA W LICZBACH OBIEKTÓW NIERUCHOMYCH WG REJESTRU ZABYTKÓW NA PODSTAWIE NID (2014)

WOJEWÓDZTWO	URBANI-STYKA	SAKRA-LNE	OBRON-NE	PUBLI-CZNE	ZAM-KI	REZYDEN-CJONALNE	ZIELEŃ	FOLWAR-CZNE	GOSPO-DARCZE	MIESZ-KALNE	PRZEMY-SŁOWE	CMEN-TARNE	INNE	RAZEM
DOLNOŚLĄSKIE	139	1436	111	631	98	676	851	826	207	2188	356	337	408	8264
KUJAWSKO-POMORSKIE	22	509	102	178	25	329	407	378	109	503	107	156	145	2970
LUBELSKIE	52	823	71	170	13	267	405	309	96	531	65	470	301	3573
LUBUSKIE	35	548	97	159	23	212	201	314	80	2005	98	69	112	3953
ŁÓDZKIE	33	571	15	156	19	271	394	120	95	583	127	152	119	2655
MAŁOPOLSKIE	57	1015	65	337	32	290	430	284	235	1518	77	446	433	5219
MAZOWIECKIE	129	1043	60	601	14	501	967	382	138	1919	282	367	354	6757
OPOLSKIE	37	659	54	146	28	157	228	191	83	1052	86	144	145	3010
PODKARPACKIE	49	1045	89	252	19	203	323	284	117	955	73	376	266	4051
PODLASKIE	69	524	9	193	4	73	118	86	111	552	74	341	122	2276
POMORSKIE	62	517	105	248	14	227	278	227	185	861	108	149	163	3144
ŚLĄSKIE	69	599	16	327	35	175	206	166	222	1589	194	110	127	3835
ŚWIĘTOKRZYSKIE	47	451	19	56	19	101	232	89	19	222	72	191	128	1646
WARMIŃSKO-MAZURSKIE	67	900	128	295	28	284	445	519	233	1977	216	583	148	5823
WIELKOPOLSKIE	143	1127	39	477	22	787	1028	914	172	1458	261	377	271	7076
ZACHODNIOPOMORSKIE	58	868	67	273	23	270	755	159	112	359	128	296	164	3532
RAZEM	1068	12635	1047	4499	416	4823	7268	5248	2214	18272	2324	4564	3406	67784